[20/8/2026]

Η ΟΜΑΔΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΤΗΣ «ΝΕΑΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ» ΠΡΟΤΕΙΝΕΙ ΓΙΑ ΤΟΝ ΑΥΓΟΥΣΤΟ ΤΟΥ 2026

Νέες εκδόσεις:

• Alvanos, Raymond (2025). Identities and political behaviours of the 1922 refugees in 20th Century Greece. doi:10.1080/14683857.2025.2592538.
• Alvanos, Raymond (2026). The Ethnic Dimension of the Greek Civil War: Conflicting Memories and Political Identities in Western Greek Macedonia. Nationalities Papers. Published online 2026:1-14. doi:10.1017/nps.2026.10143.
• Favereau, Marie (2026). Η Ορδή. Πώς οι Μογγόλοι άλλαξαν τον κόσμο, μετάφραση Δημήτρης Χατζηχαραλάμπους. Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης.
• Hudson, Michael (2026). Η κατάρρευση του αρχαίου κόσμου. Αθήνα: Τόπος (Μοτίβο Εκδοτική).
• Mandelbaum, Michael (2026). Οι 8 ηγέτες του 20ου αιώνα. Πώς διαμόρφωσαν την παγκόσμια ιστορία, μτφρ. Στέφανος Καβαλλιεράκης. Αθήνα: Μεταίχμιο.
• Merkouri, Anastasia (2026). Making the Past Our Own: Teaching Modern History Using Documentary Theatre. Chrysostomou, Smaragda et al. (eds.). WAAE Global Arts Education Summit Athens 2024. Arts, Nature, Technology, Education: Harmony in Unity. PROCEEDINGS. Department of Music Studies, Department of Theatre Studies, National and Kapodistrian University of Athens (NKUA) Press, 276-280.
• Αρβανιτόπουλος, Κωνσταντίνος - Χάλκος, Ιωάννης (επιμέλεια-συλλογικό) (2026). Η μετάβαση στην Γ΄ Ελληνική Δημοκρατία. Αθήνα: Πατάκης.
• Βενιζέλος, Κώστας - Ιγνατίου, Μιχάλης (2026). Ένοχος. Η εντολή του Κίσινγκερ, η εκτέλεση του πραξικοπήματος από τον Ιωαννίδη και η εισβολή των Τούρκων το 1974. Λευκωσία: Ρίζες.
• Γεννηματάς, Γιώργος (2026). Η δόξα των σαλιγκαριών της Βουργουνδίας & άλλα διπλωματικά παράδοξα. Αθήνα: Παπαδόπουλος.
• Γερουλάνος, Στέφανος (2026). Η καταγωγή του ανθρώπου. Μια σύγχρονη ιστορία μύθου, εξουσίας και βίας, μτφρ. Μενέλαος Αστερίου. Αθήνα: Πατάκης.
• Ιόνιος Εταιρεία Ιστορικών Μελετών, Περί Ιστορίας, τόμος 12 (ψηφιακός) (2025). Ανάρτηση (15/7/2026) στο Εθνικό Κέντρο Τεκμηρίωσης.
• Κούμας, Μανόλης (2026). Η Ελλάδα και το μεσανατολικό ζήτημα 1945-1981. Αθήνα: Παπαδόπουλος.
• Λεκάκης, Στέλιος (2026). Τα μνημεία του τραύματος. Αρχαιολογία και Πολιτική στη Μικρά Ασία 1919-1922. Αθήνα: Νεφέλη.
• Λουρής, Γιάννης (2026). Η πορεία των αόπλων. Από μυλωνάς στο Κρίκελλο δασάρχης στην Τασκένδη. Αθήνα: Επίκεντρο.
• Μπέτσας, Γιάννης (2026).  Η ιστορία της παιδαγωγικής στο ελληνικό σχολείο. Τα δεσμά του φορμαλισμού, τόμος Β'. Αθήνα: Πεδίο. Βιβλιονέτ.
• Σαββάκης, Μάνος (2025). Από τον Homo Interpretans στον Homo Virtualis. Ερμηνεία, Ηθική και Δεοντολογία στην Ποιοτική Κοινωνιολογική Έρευνα την Εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης. Αθήνα: Καρδαμίτσας. Βιβλιονέτ.
• Συμεωνίδης, Βασίλης - Παπακώστα, Κωνσταντίνα - Σωτηρίου, Σοφία (επιμέλεια) (2026). 1ο Πανελλήνιο Επιστημονικό Συνέδριο. Τόμος Πρακτικών. Σύμβουλοι Εκπαίδευσης. Εκπαιδευτική Πολιτική, Ρόλοι, Τάσεις & Εξελίξεις. 19 & 20 Σεπτεμβρίου 2025. Πανελλήνια Ένωση Συμβούλων Εκπαίδευσης (Π.Ε.ΣΥ.Ε.).
• Χριστοδουλάκης, Νίκος (2026). Δεν είν’ εύκολες οι θύρες… Κρίσεις και χρεοκοπίες στην Ελλάδα του 19ου αιώνα. Αθήνα: Κριτική.

Επετειακά, αφιερώματα, εκθέσεις:

• In memoriam Κωνσταντίνου Τσουκαλά (5 Αυγούστου 1937 - 18 Αυγούστου 2026). Άρθρο στην Καθημερινή 18/8/2026. Video στο youtube από τον χρήστη historiography. Ανακοίνωση του Ινστιτούτου «Νίκος Πουλαντζάς», 19/8/2026. Συνέντευξη στη Σοφία Τσιλιγιάννη στην εκπομπή «Οι Έλληνες» (2002) ΕΡΤ-Αρχείο. Σχετική ανάρτηση των Αρχείων Σύγχρονης Κοινωνικής Ιστορίας στο Facebook. Η ομιλία του Κ.Τ. στην Ακαδημία Αθηνών, της οποίας αναγορεύτηκε μέλος πριν περίπου ένα χρόνο.
• In memoriam Ανδρέα Καζαμία, ανακοίνωση του ΕΚΠΑ, ανακοίνωση του ΑΚΕΛ.
• In memoriam Αλέξη Σταμάτη, το τελευταίο του κείμενο στην εφ. Το Βήμα, 21/7/2026.
• In memoriam Νίκου Καλογερόπουλου, σκηνή από την ταινία «Μάθε παιδί μου γράμματα» σε σενάριο και σκηνοθεσία Θόδωρου Μαραγκού (1981). Περισσότερα στο Γιώργος Ανδρίτσος (2020). Κινηματογράφος και Ιστορία. Η κατοχή και η αντίσταση στις ελληνικές ταινίες μυθοπλασίας μεγάλου μήκους από το 1945 μέχρι το 1981. Αθήνα: Εκδόσεις ΚΨΜ.
• Φωτογραφικό αφιέρωμα για την επέτειο 45 χρόνων από την αποκατάσταση της Δημοκρατίας στην Ελλάδα: Καραμανλής, Γυάρος, Κρίση της Κύπρου. Γράφει η συντακτική ομάδα του Vouliwatch (2019).
• 52 χρόνια από την Αποκατάσταση της Δημοκρατίας (24 Ιουλίου 1974 - 24 Ιουλίου 2026). Το Αρχείο της ΕΡΤ προτείνει τη συνέντευξη που είχε δώσει ο Μιχαήλ Στασινόπουλος, πρώτος πρόεδρος της Γ' Ελληνικής Δημοκρατίας κατά τη Μεταπολίτευση, στον Άρη Σκιαδόπουλο στη σειρά εκπομπών «Νυχτερινός Επισκέπτης».

Συνεντεύξεις, ομιλίες, ραδιόφωνο, podcast:

• Νέο Podcast της σειράς «Βιβλιοθήκες Προβολής σε Διάλογο». Συζήτηση με τον καθηγητή μετάφρασης και εκπαιδευτή σε εργαλεία Τεχνητής Νοημοσύνης, Βασίλη Μπαμπούρη. Μία αναδρομή στην ιστορία της Επιστημονικής Φαντασίας από τον 2ο αι. μ.Χ ως τις μέρες μας.
• Σειρά ΙστορΙΙΕς του Ινστιτούτου Ιστορικών Ερευνών: Η Βυζαντινή Κεραμική και οι χρήσεις της. Η Ελληνική Παλαιογραφία.

Ημερίδες, συνέδρια, σεμινάρια, εκπαιδευτικά προγράμματα:

• Διεθνές συνέδριο του Joint History Books “Violence in History: Experiences, Memories, and Representations in Southeast Europe”, 24-26 Σεπτεμβρίου 2026, Πάντειο Πανεπιστήμιο, Αθήνα.
• Τα σεμινάρια της Ερμούπολης 2-6 Σεπτεμβρίου στον χώρο των ΓΑΚ νομού Κυκλάδων.
• Ινστιτούτο Νίκος Πουλαντζάς (αρχική ιστοσελίδα). Σεμινάρια Σύγχρονης Ιστορίας. Έναρξη 2ου κύκλου σεμιναρίων του Ινστιτούτου Νίκος Πουλαντζάς, με θεματική «Πολιτισμός, Δημοκρατία και Κοινωνική Δικαιοσύνη» (ανάρτηση στο Facebook). Εκδήλωση ενδιαφέροντος. Εκδόσεις. Υλικό.
• Διεθνές Συνέδριο με τίτλο: «Δημιουργός, Δημιούργημα και Δημιουργικότητα: από τον Πυγμαλίωνα στην Τεχνητή Νοημοσύνη» ΕΚΠΑ, 4-6/3/2027.
• «Ένα βιβλίο για τον τόπο μου» 2026. Το Ινστιτούτο Τοπικής Ιστορίας διοργανώνει για 5η συνεχόμενη χρονιά τη σχετική δράση που απευθύνεται σε όσες και όσους ενδιαφέρονται για τη συγγραφή και ανάγνωση βιβλίων Τοπικής Ιστορίας.

Ιστότοποι-ιστοσελίδες με ενδιαφέρον για την ιστορική εκπαίδευση:

• Ινστιτούτο «Νίκος Πουλαντζάς». Βλ. Σεμινάρια, Εκδηλώσεις, Εκδόσεις, Υλικό, Νέα, Εκπομπές.
• Εργαστήριο Μελέτης Ελληνικού Κινηματογράφου & Τηλεόρασης (ΕΜΕΚΤ). Ιδρύθηκε το 2018 στο Τμήμα Κινηματογράφου της Σχολής Καλών Τεχνών του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Εξυπηρετεί τις εκπαιδευτικές και ερευνητικές ανάγκες στα γνωστικά αντικείμενα «Ιστορία και θεωρία ελληνικού κινηματογράφου» και «Ιστορία και θεωρία ελληνικής τηλεόρασης». Πρόσκληση για δήλωση συμμετοχής και υποβολή περιλήψεων στο Διεθνές Επιστημονικό Συνέδριο: «Εικόνες στα χρόνια της Δικτατορίας, 60 Χρόνια Μετά: Ο ελληνικός κινηματογράφος στα χρόνια της επταετίας (1967–1974)». Θεσσαλονίκη, 21-22 Απριλίου 2027.

Επίκαιρα:

• «Πώς διδάσκεται η Ιστορία στη Βόρεια Μακεδονία; Με ένα πενθήμερο ταξίδι στη Βόρεια Μακεδονία, 28 εκπαιδευτικοί από την Ελλάδα ήρθαν πρόσωπο με πρόσωπο με τον τρόπο που η Ιστορία συγκροτεί εθνικές αφηγήσεις, αλλά και τον τρόπο που θα μπορούσε να γεφυρώσει τις διαφορές.» Ανάρτηση στο Inside story, 29/7/2026. Γράφει η Εύα Παπαδοπούλου. Πρβλ. Κατερίνα Προκοπίου, «Μία συνοπτική εικονογραφημένη Ιστορία της Μακεδονίας και του Μακεδονικού Ζητήματος».
• «Το Καλλιμάρμαρο ανακτά τη λάμψη του – Εικόνες από την επιχείρηση καθαρισμού. Για πρώτη φορά έπειτα από περισσότερο από έναν αιώνα, το Παναθηναϊκό Στάδιο υποβάλλεται σε συστηματικό καθαρισμό, με ειδικά συνεργεία να απομακρύνουν ρύπους από τις μαρμάρινες επιφάνειες», εφ. Η Καθημερινή, 16/8/2026.

Επίμαχα:

• Συνέντευξη του Χρήστου Τσαγγάλη: «Ομηρικά έπη, ένας κόσμος εν πολλοίς άγνωστος». Bookpress, Φεβρουάριος 2019. Παλιό αλλά εξαιρετικά επίκαιρο και διαφωτιστικό σε σχέση με την πορεία των ομηρικών μελετών σε παγκόσμιο επίπεδο.

Αρθρογραφία:

• «Τι σήμαινε «ελευθερία» στα Επτάνησα του 1800;» Άρθρο του Στέφανου Καβαλιεράκη, στην εφ. Τα Νέα, 2/8/2026, για το βιβλίο του Δημήτρη Αρβανιτάκη, Ιόνιος Ρεπουμπλικανισμός. Τα κείμενα του 1797- 1798 και το νέο πολιτικό λεξιλόγιο των Ελλήνων, ΠΕΚ 2026.
• «Οικογενειακές ιστορίες, η μνήμη μιας χώρας». Άρθρο του Νίκου Βατόπουλου στη στήλη Απόψεις, εφ. Η Καθημερινή, 9/8/2026.
• «Αρχαιολογία, τραύμα και πολιτική των μνημείων στη Μικρά Ασία». Άρθρο - βιβλιοπαρουσίαση του Δημήτρη Πλάντζου στη στήλη ΒΙΒΛΙΟ της εφ. Η Καθημερινή 7/8/2026 για το βιβλίο του Στέλιου Λεκάκη «Τα μνημεία του τραύματος. Αρχαιολογία & πολιτική στη Μικρά Ασία, 1919-1922».
• «1852: Ο πρώτος τουριστικός οδηγός της Αθήνας του Όθωνα. Η Αττική γη πριν τα ξενοδοχεία και τους τουρίστες - σκόνη, ληστές και Παρθενώνας» της Δήμητρας Μιχαηλίδη στο Athens Voice,19/3/2026.

Εκπαιδευτικά:

• Δημήτρης Χριστόπουλος, «Πώς διαβάζει σήμερα ο/η φιλόλογος;». Ανάρτηση σε ιστοσελίδα της Νέας Παιδείας-Γλώσσας, 8/8/2026.
• «Η απλότητα ως ύψιστη παιδαγωγική αρετή». Ανάρτηση του Φίλιππου Αυξεντίου στο Alfavita, 5/8/2026.
• «Στη Δανία οι γραπτές εξετάσεις θα συνοδεύονται και από προφορικές, λόγω Τεχνητής Νοημοσύνης». Ανάρτηση στο e-sos, 7/8/2026.
• Ο Κώστας Θεριανός συνομιλεί με το Χρήστο Κάτσικα στη σειρά Vidcast του alfavita.gr για “τα παραμύθια της σχολικής ζωής”.

Ντοκιμαντέρ:

• «Τέταρτη Εξουσία - Αφηγήσεις της Μεταπολίτευσης» (2026).Σειρά ντοκιμαντέρ του Τηλεοπτικού Σταθμού της Βουλής (Βουλή TV) που εστιάζει στην πορεία της ελληνικής δημοσιογραφίας και της πολιτικής ιστορίας από τη Μεταπολίτευση έως τον 21ο αιώνα. Σκηνοθεσία: Νίκος Ζάππας.
• «Το σμάλτο της μνήμης» (2025). Ένα ντοκιμαντέρ που δημιουργήθηκε σε συνέχεια της έκθεσης «Το Εργοστάσιο Εμαγιέ της Κέας - Ιστορία, Μνήμες, Αντικείμενα». Σκηνοθεσία: Φάνης Μαραγκός - Γιώργος Κωνσταντάκης. Παραγωγή Δήμου Κέας.

Κινηματογράφος:

α) Κριτικές και σχόλια με αφορμή την ταινία «Οδύσσεια» του Κρίστοφερ Νόλαν:

• The LiFO team (19/7/2026), Τι πιστεύουν οι ακαδημαϊκοί για τη νέα ταινία του Νόλαν.
• Αριστείδης Χατζής - Άγγελος Χανιώτης - Εμιλι Γουίλσον - Βασίλειος Βερτουδάκης - Ζαχαρίας Μαυροειδής, Τι (δεν) κατάφερε ο Νόλαν στην «Οδύσσεια», εφ. Η Καθημερινή, 28/7/2026.
• Bookpress 17/7/2026: Είδαμε την «Οδύσσεια» του Κρίστοφερ Νόλαν - Ο πόλεμος δεν τελειώνει στην Τροία: Δημιουργική ανάγνωση του Έπους με σημερινά γυαλιά, του Σόλωνα Παπαγεωργίου.
• Bookpress 23/7/2026: H κατά Νόλαν «Οδύσσεια», κριτική του Αντώνη Κάπα.
• Συνέντευξη του καθηγητή Βασίλη Βερτουδάκη για την Οδύσσεια του Κ. Νόλαν στην εφ. Ανατολή, 3/8/2026.
• Η «Οδύσσεια» στη μεγάλη Οθόνη: Παρουσίαση και σχολιασμός όλων των κινηματογραφικών μεταφορών του έπους της Οδύσσειας μέχρι σήμερα στην Εφημερίδα των Συντακτών - Νησίδες, 3/8/2026. Στο ίδιο αφιέρωμα και μία άλλη διασκευή της Οδύσσειας, η ταινία «Η επιστροφή» (2024) του Ουμπέρτο Παζολίνι, με τους Ρέιφ Φάινς και Ζυλιέτ Μπινός.
• Στο Λονδίνο διαβάζουν «Οδύσσεια» και πίνουν κρασί από την Ιθάκη: Αναγνώσεις του έπους μαζί με σύγχρονη ελληνική ποίηση, επιμέλεια Book Press, 17/8/2026.
• Μακραίνοντας τα γένια του Οδυσσέα (8-8-2026). Η εκδοχή της «Οδύσσειας» σε αμερικανικό κόμικς «Κλασσικών Εικονογραφημένων» του 1951. H Εφημερίδα των Συντακτών Gallery

β) Κινηματογράφος (συνέχεια)

• Θρέψε Κοράκια (Cria Cuervos), ταινία του 1975 σε ψηφιακή επανέκδοση 4Κ, σκηνοθεσία Κάρλος Σάουρα. Μία μελέτη του τραύματος στη μετα-φρανκική Ισπανία.
• 19ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Αίγινας, 1-30 Αυγούστου 2026. Είσοδος δωρεάν. Το πρόγραμμα.

Λογοτεχνία:

• Η μάνα του κακού της Λουκίας Μανώκα, εκδόσεις Παπαζήση (2026).
• Νυφόπετρες - Ο μύθος που νίκησε τη μπουλντόζα του Λευτέρη Ζούρου, εκδόσεις Επίκεντρο (2026). Βιβλιοπαρουσίαση.
• Αρματωμένα χρόνια του Μήτσου Αλεξανδρόπουλου, σειρά Κλασικής λογοτεχνίας: Τα αειθαλή, επανακυκλοφόρησε το Μάιο του 2026. Εκδόσεις: Τόπος.
• Η ιστορία της Ζώγιας του Νίκου Σιγάλα, εκδόσεις Άγρα (2026).

Διεθνείς τοποθετήσεις:

• The CISH Centennial Conference August 26-28, 2026, Theme B: Teaching history and Public history. Βλ. Elias Stouraitis: Technology in history education: Problem or solution?
• EuroClio July 27, 2026, Controversial and Sensitive Topics in the History Class: A Publication by Radboud University.
• EuroClio July 27, 2026, What is Multiperspectivity? Animation on the October Revolution. Animation by Irushi Tennekoon. Written and narrated by Dr. Robert Stradling. Produced by EuroClio.
• EuroClio International Symposium, September 25 @ 9:30 am - 5:30 pm, Teaching Migration: Exploring Histories of Migration in and Beyond the Classroom.
• HistoLab, From Historiography to Education: Shared Perspectives in Modern Greek and Ottoman History [HistorEdu]. Main stakeholder: Laboratory of Technology, Research & Applications in Education, Democritus University of Thrace, GREECE [Director Prof. Angelos Palikidis].

Παναγιώτης Γατσωτής, Μαρίζα Τσούρτη, Μαρία Φραγκουλάκη